Help, mijn idee is gepikt! Wat nu?

Intellectuele eigendomsrechten (IE) geven jou exclusieve rechten op iets dat je zelf hebt ontworpen of gecreëerd. Dit kan bijvoorbeeld een verhaal, gedicht of liedje zijn, een logo of merknaam voor een product of bedrijf, een uitvinding of gadget die je bedacht hebt of een uniek ontwerp van een kledingstuk of website.

Dankzij deze rechten kan de eigenaar bepalen wie zijn/haar werk mag gebruiken en wie niet. Wist je trouwens dat je alleen de concrete uitvoering of uitwerking van een idee kan beschermen en dus niet het idee op zich? Een idee is abstract en niet tastbaar. Je kan het dus niet officieel beschermen. Je kan het idee wel vastleggen in een i-DEPOT en het zo een datumstempel geven. Op die manier kan je indien nodig bewijzen dat jij mogelijk de eerste was met dat idee, maar pas als je het idee effectief concreet uitwerkt, kan je het ook juridisch beschermen.

Soorten intellectueel eigendom

Aangezien er veel soorten ideeën en uitwerkingen zijn, hoeft het niet te verbazen dat er ook heel wat verschillende soorten intellectuele eigendomsrechten zijn. Denk maar aan handelsnaamrecht, topografierecht, kwekersrecht en databankrecht to name a few. Maar de 4 belangrijkste die je best onthoudt zijn de volgende: 

1. Auteursrecht: Beschermt creatieve werken zoals teksten, muziek, tekeningen, software…
2. Merkenrecht: Beschermt namen, logo’s, combinaties hiervan,… die je gebruikt voor producten en/of diensten.
3. Octrooirecht: Beschermt technische uitvindingen.
4. Modelrecht: Beschermt het uiterlijk van een product, zoals vormen, patronen of kleurencombinaties.

Moet je alles beschermen?

Nee, uiteraard niet. Veel hangt af van wat je er mee wil doen in de toekomst. Sommige rechten, zoals het auteursrecht, ontstaan automatisch, en andere moet je registreren. Zo’n registratie is vaak niet nodig voor een tijdelijk schoolproject zoals een Mini-onderneming of Small Business Project. 

Maar wil je na afloop van het schoolproject verder met het project en wil je het graag commercialiseren? Dan kan het interessant zijn om even stil te staan bij de verschillende intellectuele eigendomsrechten, zodat je je werk kunt beschermen als het groter wordt en er grotere investeringen aan te pas komen. Op die manier zorg je ervoor dat:

• Je werk van jou blijft: anderen kunnen het niet zomaar kopiëren of verkopen.
• Jouw investering niet verloren gaat: ideeën uitwerken kost niet alleen geld, maar ook bloed, zweet en soms zelfs tranen. 
• Je er voordeel uit kan halen: je kunt licenties verlenen of je werk verkopen.
• Je erkenning krijgt voor je talent: je hebt het recht om genoemd te worden als maker.

Aan de slag

Denk je dat jouw werk gebaat is bij de bescherming van één of meerdere eigendomsrechten? Met dit stappenplan ben je alvast goed op weg:

1. Leg vast wat van jou is

Schrijf je idee, ontwerp of uitvinding op, maak schetsen of screenshots. Zo kun je aantonen dat jij de maker bent.

2. Kijk welke bescherming past

Afhankelijk van je werk kan dit zijn:

• Auteursrecht: automatisch geldig voor teksten, muziek, tekeningen, software,…
• Merk: registreer een naam of logo dat uniek is voor jouw product.
• Octrooi: voor nieuwe technische uitvindingen.
• Model: voor unieke vormen of ontwerpen.

3. Overweeg geheimhouding

Als je je idee nog niet wilt delen, kun je bijvoorbeeld een geheimhoudingsverklaring (NDA) laten tekenen door wie je erover vertelt.

4. Vraag advies

Experts en organisaties kunnen je helpen de juiste bescherming te kiezen. Zo weet je zeker dat je niks over het hoofd ziet. VLAIO is er één van.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met VLAIO.