Wat als het antwoord niet in het STEM-handboek staat?

Want STEM is natuurlijk veel meer dan theorie. De kennis vormt de basis. Maar leerlingen hebben er pas echt iets aan wanneer ze leren wat ze ermee kunnen doen. Een probleem analyseren. Een oplossing bedenken. Samenwerken met anderen. Kritisch nadenken wanneer iets niet werkt. Een idee durven verdedigen. En soms ook: ontdekken dat je meer kunt dan je zelf dacht.

Dat is precies wat er gebeurt wanneer leerlingen hun STEM-kennis kunnen inzetten in een echte context.

Vraag aan een leerling wat hij of zij heeft geleerd en je krijgt misschien “samenwerken”, “creatief denken” of “kritisch nadenken” als antwoord. Maar als leerkracht zie je vaak iets anders. Je ziet de leerling die normaal liever op de achtergrond blijft, plots uitleg geven aan zijn team. Je ziet leerlingen die elkaar eerst niet kennen, samen een oplossing zoeken. Je ziet dat een discussie die eerst nergens toe lijkt te leiden, uiteindelijk een idee oplevert.

Soms hoef je als leerkracht niet eens zelf uit te leggen waarom praktijkervaring belangrijk is. Je ziet het gewoon aan de leerlingen. Wanneer ze een werf binnenstappen. Wanneer ze voor het eerst een grote machine van dichtbij zien. Wanneer ze ontdekken wat er allemaal komt kijken bij de bouw van een school, een brug of een nieuwe woonomgeving.

Tijdens de Open Wervendag voor Scholen van Vlajo en Embuild Vlaanderen krijgen leerlingen een exclusieve blik achter de schermen van echte bouwprojecten. Ze ontmoeten professionals, ontdekken innovatieve technieken en zien hoe verschillende profielen samenwerken aan één complex project.

Leerkracht Paul Mondelaers van CDO Noorderkempen beschrijft het effect mooi: 

Wanneer een leerling die techniek vooral kende uit de les, plots ziet waarvoor die kennis in de echte wereld wordt gebruikt. Wanneer een beroep niet langer iets abstracts is, maar een echte persoon die voor hen staat. Wanneer een werf niet gewoon een plaats is waar gebouwd wordt, maar een plek waar wetenschap, technologie, veiligheid, planning, ontwerp en samenwerking samenkomen. Dan wordt STEM concreet.

In een klasomgeving is het vaak duidelijk waar leerlingen naartoe werken. Er is een leerdoel, een opdracht en uiteindelijk een antwoord. In de echte wereld werkt het zelden zo.

Een ingenieur die een energieprobleem probeert op te lossen, een bouwteam dat een complexe infrastructuur realiseert of een onderzoeker die een nieuw geneesmiddel ontwikkelt: ze krijgen geen handboek waarin exact staat welke stappen ze moeten volgen.

Ze moeten onderzoeken. Vragen stellen. Samenwerken. Keuzes maken. En soms opnieuw beginnen. Dat soort vaardigheden zijn minstens zo belangrijk als de kennis zelf, vindt leerkracht Chantal Joris van Sint-Rita Kontich: 

En net daarom is het interessant om leerlingen af en toe uit die vertrouwde context te halen. Niet omdat de theorie minder belangrijk wordt. Wel omdat leerlingen moeten ervaren wat ze met die theorie kunnen doen. Tuur Versteeven, leerling aan College Hagelstein, omschrijft zijn ervaring tijdens de Sci-Tech Challenge zo: “Ik vond het tof om met nieuwe mensen uit het niks een probleem op te lossen. Zeker omdat de oplossingen ook echt impact kunnen hebben op de wereld.”

Misschien is dat wel de grootste meerwaarde voor een leerkracht. Niet alleen zien dat een leerling een leerdoel bereikt, maar zien dat er iets groeit. Meer zelfvertrouwen. Meer nieuwsgierigheid. Meer durf om een idee te delen. Meer inzicht in wat hij of zij eigenlijk kan.

Tijdens het eerdere Boeing Future of Aviation Bootcamp ontdekten leerlingen bijvoorbeeld dat een toekomstgerichte STEM-uitdaging niet alleen technische kennis vraagt. “Teamwork en creativiteit stonden centraal.”  aldus Liesl De Witte, leerling Atheneum Tienen.

Er is nog een ander moment waarop zo'n ervaring iets kan veranderen: wanneer leerlingen ontdekken waar hun STEM-kennis later toe kan leiden. Want voor een jongere is “STEM” soms nog een behoorlijk abstract begrip.

Een diploma wetenschappen. Een technische richting. Chemie. Engineering. Biotechnologie. Maar wat betekent dat concreet? 

Tot er iemand voor de klas staat die vertelt wat hij of zij er vandaag mee doet. “Twee leerlingen twijfelden over hun studiekeuze en nu niet meer. Leerlingen begrijpen beter wat je later kan doen met je diploma” aldus Sven De Smet, leerkracht Wetech Sint-Niklaas.

Dat is de kracht van STEMfluencers binnen Ondernemers voor de Klas. Professionals brengen hun eigen verhaal naar de klas en tonen hoe kennis uit de opleiding vandaag wordt toegepast in bedrijven en sectoren. Leerkracht Sofie Van Riel van Atheneum Schilde merkte dat haar leerlingen daardoor verder gingen kijken dan de theorie: “Dankzij deze lessen zien ze ook echt de meerwaarde binnen de maatschappij, hoe bepaalde bedrijven aan de slag gaan met STEM-principes en dat het nuttig is om later een STEM-beroep te kunnen beoefenen.”

Tijdens de Toyota STEAM Day ontdekten leerlingen bijvoorbeeld hoe verschillende wetenschappen samenkomen in de ontwikkeling van mobiliteit.

Thomas en Arno van GO! Atheneum Tienen vertelden: “Het was heel interessant om te zien hoeveel verschillende wetenschappen er nu eigenlijk achter de ontwikkeling en werking van een auto zitten.”

Noah, leerling aan de European School Brussels, onthield vooral het zelf experimenteren: "We did 2 workshops, the one with lego and with the little hydrogen cars, that we needed to build, after that we made a little race. It is interesting to see and it opens our view towards the future.”

Het is een klein verschil, maar wel een belangrijk verschil: je vertelt leerlingen niet alleen hoe iets werkt. Je laat hen ontdekken hoe het voelt om ermee aan de slag te gaan. 

Het zijn die momenten die blijven hangen: wanneer leerlingen zelf oplossingen zoeken, elkaar versterken en niet opgeven. En wanneer je als leerkracht ziet dat ze het vertrouwen vinden om het zelf te doen.

Geef je leerlingen dit schooljaar eens een probleem zonder pasklaar antwoord

Veel mensen die aan Vlajo denken, denken spontaan aan ondernemerschap en projecten waarbij jongeren zelf een onderneming oprichten. Dat blijft een belangrijk onderdeel van onze werking. Maar dankzij sterke partnerships met bedrijven en organisaties kunnen we leerlingen ook op heel andere manieren laten ervaren wat ondernemerschap, innovatie en STEM in de praktijk betekenen.

👉🏻 Een professional die de klas binnenstapt.

👉🏻 Een echte werf die haar hekken opent.

👉🏻 Een innovatiecentrum waar leerlingen zelf aan de slag gaan.

👉🏻 Een bedrijfsuitdaging waarvoor ze een oplossing moeten bedenken.

👉🏻 Of een toekomstvraagstuk waarvoor het antwoord vandaag nog niet bestaat.

De vorm verschilt. De ervaring heeft dezelfde rode draad: leerlingen ontdekken wat er gebeurt wanneer ze hun kennis niet alleen moeten kennen, maar er ook iets mee moeten doen.